Sołectwa z Gminy Gręboszów

Powiększ tekst: A A A

Sołectwo Gręboszów

 

 

Sołectwo Gręboszów jest jednym z 15 sołectw gminy Gręboszów
Powierzchnia Gręboszowa wynosi 556,02 ha
Na dzień 27 kwietnia 2017 r. sołectwo Gręboszów zamieszkiwało 390 osób.

.

 

 

Sołtys
Stefan Świętek

 

 

Rada Sołecka
Tadeusz Adamczyk
Wiesław Lizak
Barbara Tyrcha
Teresa Rumas

 

Statut sołectwa
PDF

Pobierz plik w formacie PDF

Program do odczytywania plików pdf [pobierz]

 

Historia

 

GRĘBOSZÓW (ok. 400 mieszk.) – (Grabossow — 1287, Gramboschow — 1343, Grambisscz 1346, Gramboschow — 1470-80). Obecna nazwa wsi ukształtowała się w końcu wieku XIII i pochodzi o imienia Grębosz (Grembosz). Powierzchnia wsi wynosi 5,56 km2. Leży na kilka km od ujścia Dunajca do Wisły. Wieś położona jest na średnich wysokościach 170-180 m n.p.m.


Jest to bez wątpienia jedna z najstarszych wsi w gminie, istniała z całą pewnością na początku XIII wieku. Osada Gręboszów była ściśle związana z gęsto zaludnionymi terenami na lewym brzegu Wisły (rejon Opatowca, Starego Korczyna i Wiślicy). Na prawym brzegu Wisły ciągnęła się nieprzebyta puszcza. Jedynie wąski, żyzny choć bagienny pas wzdłuż Wisły i Dunajca, a wyżej położone miejsca nadawały się do natychmiastowego zasiedlenia. Zresztą w przeszłości tereny te były i tak okresowo zasiedlane. W miarę karczowania puszczy i osuszania mokradeł (od początku XIII do końca XV wieku) osadnictwo przesuwało się na wschód od Dunajca i południe od Wisły. Od początku istnienia gręboszowska osada zmagała się z corocznymi wylewami Wisły i Dunajca. Była wielokrotnie niszczona i na nowo odbudowywana.


Pierwsza wzmianka źródłowa o Gręboszowie pochodzi dopiero z roku 1287, choć wieś i kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia NMP musiały istnieć sporo wcześniej. Należy dodać, iż parafia gręboszowska należała do dekanatu bolesławskiego. W 1 poł. XIV wieku liczyła ok. 400 wiernych, a sto lat później blisko 500. W połowie XVIII wieku parafia gręboszowska miała 1224 wiernych, ponadto zamieszkiwały ją jakieś rodziny żydowskiego.
Do gręboszowskiej parafii należały wioski: Karsy z Wolą Karską, Kozłów, Lubiczko i Wola Gręboszowska. Na przełomie XVI/XVII wieku doszły: Wola Żelichowska, Zawierzbie i Świnia Wola, a w XVIII wieku — Zapasternicze.
Nie ma również pewności, kiedy wzniesiono pierwszy drewniany kościół w Gręboszowie. Pierwsza wzmianka o gręboszowskiej parafii p.w. Wniebowzięcia NMP, pochodzi dopiero ze spisu świętopietrza sporządzonego w latach 1325-27. Ale wtedy parafia gręboszowska była już „zasiedziała” i dobrze zorganizowana. W takim razie musiała ona powstać co najmniej w połowie XIII wieku (po najazdach mongolsko-tatarskich). Początkowo mogła ona być tylko filią parafii w Wiślicy lub Starym Korczynie.


Trudno ze stuprocentową pewnością stwierdzić czyją własnością był Gręboszów w 1 poł. XIII wieku, ale jedno jest pewne, że pod koniec XIII wieku Gręboszów pozostawał w rękach przedstawicieli rodu rycerskiego pieczętujących się herbem Nieczuja. Być może to oni byli założycielami wsi. Ich to dotyczy wspomniana źródłowa data 1287 dotyczy procesu sądowego braci: Mikołaj i Wojciech z Graboszowa — synów Włościeja o zwrot wioski Smroków nad Szreniawą przez klasztor bożogrobców z Miechowa, którą wcześniej zastawił nieznany z imienia stryj — proboszcz kościoła św. Floriana w Krakowie. Kolejna wzmianka o Nieczujach z Gręboszowa pochodzi z roku 1343 kiedy to papież Klemens nakazał duchownemu Siegniewowi oraz jego braciom: Jakubowi i Witkowi —synom Włościeja z Gręboszowa, aby zwrócili wieś Kozłów proboszczowi wiślickiemu. Siegniew był proboszczem Św. Michała na zamku w Krakowie 1333 roku, podkanclerzym koronnym w latach 1333-1343, i chwilowo 1346 roku, a kanonikiem krakowskim 1351 roku. Zmarł on w 1372 roku.


Syn któregoś z braci —Andrzej z Gramboszowa herbu Nieczuja świadczy 1369 roku w czasie procesu w Wiślicy.
Kolejny z Nieczujów — Mikołaj Gremboszowski żeni się w 1416 roku z córką Krystyna Myszki z Nieprzesny. Wspomniany w roku 1436 Mikołaj jest jeszcze dziedzicem wójtostwa w Dębowcu.
Nie wiadomo w którym roku Gręboszów został przeniesiony na prawo niemieckie, gdyż pierwsze wzmianki o sołtysie i ławie miejskiej pochodzą dopiero z lat 1427-29. Wieś musiała być zasiedlona (przynajmniej częściowo) przez kolonistów niemieckich, gdyż w tym czasie sołtysem był Hanusz (Hans) Herman, a w roku 1490 Nicolaus Vylam (Wilhelm) i Nicolaus Schwab. Oprócz folwarku sołtysiego istniał we wsi folwark rycerski.
Gręboszów wymienia również w Liber Beneficiorum Jan Długosz, wspomina drewniany kościół p.w. Najświętszej Marii Panny. Podaje, że wieś należała do rycerza herbu Nieczuja (nie podaje jego imienia). Ponadto podaje, że we wsi są 2 łany kmiece, folwark rycerski, a także informuje, że pleban ma folwark z rolami we wsi Ujście. We wsi była karczma z rolą oraz zagrodnicy.


W roku 1539 istniała tutaj szkoła parafialna. Liczba mieszkańców parafii wyniosła wówczas około 500 mieszkańców. Wzmianki historyczne podają, że głównym zajęciem ludności było rolnictwo a część mieszkańców trudniła się rzemiosłem zwłaszcza ciesielstwem.
Lustracja dóbr woj. sandomierskiego z roku 1579 stwierdziła, że wieś Gręboszów i Wola Gręboszowska należała do braci: Jana, Stanisława i Krzysztofa Gremboszowskich herbu Nieczuja. W dobrach wspomnianych braci były folwarki (zapewne trzy) oraz 16 kmieci na 8 łanach, 10 zagrodników z rolami, 5 komorników z bydłem, 6 komorników bez bydła oraz jakiś rzemieślnik.


W latach 80. XVI wieku klucz gręboszowski (z Wolą Gręboszowską) odkupili od Gremboszowskich Bużeńscy. W roku 1597 wniosła te wioski w posagu Hieronimowi Dembińskiemu herbu Rawicz Regina Bużeńska.
Jakieś dobra pozostały jednak w ręku Gremboszowskich, gdyż w roku 1604 Teodor Gremboszewski, syn Adama, miał wraz z żoną Zofią z Broniewskich jakiś zapis na dożywocie na części dóbr w Gręboszowie. To była ostatnia wzmianka o Gremboszowskich w Gręboszowie, choć ten ród występuje w źródłach do końca XVII (byli m.in. dworzanami na zamku warszawskim za panowania króla Jana Kazimierza).
Przed rokiem 1650 Franciszek Dembiński ufundował istniejący do dnia dzisiejszego murowany kościół.
W roku 1658 dobra żabnieńskie (część) i gręboszowskie nabyła od Jana Dembińskiego — spadkobiercy Franciszka — rodzina Krasińskich herbu Ślepowron. Krasińskich byli właścicielami dóbr gręboszowskich do 1720 roku, kiedy przejęli je Stadniccy, a od nich w 1777 roku odkupiła Gręboszów — Zofia z Krasińskich Wodzicka — żona Franciszka Wodzickiego herbu Leliwa.


Na początku XIX wieku dobra gręboszowskie odkupił od Przerembskich — gen. Józef Bonawentura Załuski. To w jego dobrach założono wielki browar, w którym oprócz piwa produkowano kilka gatunków wina. Około 1845 roku parafia Gręboszowska liczyła 4140 osób. W roku 1857 w Gręboszowie urodził się wybitny działacz ludowy — Jakub Bojko.
W końcu XIX wieku wieś należała do Jadwigi hr. z Załuskich Kwileckiej a sama wieś liczyła 410 mieszkańców. W samej wsi była jednoklasowa szkoła. Do gręboszowskiej parafii należały wówczas następujące wioski: Bieniaszowice, Biskupice, Borusowa, Dunajec, Hubenice, Kozłów, Karsy, Lubiczko, folwark Okręg, Pałuszyce, Ujście Jezuickie, Wola Greboszowska, Wola Żelichowska, Zalipie, Zawierzbie, Zapasternicze. Łącznie w parafii było 5100 katolików i 217 Żydów.