Sołectwa z Gminy Gręboszów

Powiększ tekst: A A A

Sołectwo Żelichów

 

 

Sołectwo Żelichów jest jednym z 15 sołectw gminy Gręboszów.
Powierzchnia sołectwa wynosi 260 ha
Na dzień 27 kwietnia 2017 r. sołectwo Żelichów zamieszkiwało 265 osób.

.

 

 

Sołtys
Ryszard Mosio

 

 

Rada Sołecka
Jerzy Bobowiec
Mieczysław Boduch
Stanisław Trzpit

 

Statut sołectwa
PDF

Pobierz plik w formacie PDF

Program do odczytywania plików pdf [pobierz]

 

Historia

 

ŻELICHÓW (ok. 240 mieszk.) – (Zelychow, Zelichow —1244, 1470-80, Żelyezow — 1579). Obecna nazwa wsi ukształtowała się w wieku XVIII. Powierzchnia wsi wynosi 5,17 km2. Leży południowo-wschodnim skraju gminy Gręboszów. Wieś położona jest na średnich wysokościach 170-180 m n.p.m.


Wieś po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie z 1244 roku, w którym mowa o rozgraniczeniu posiadłości księcia krakowskiego i sandomierskiego Bolesława Wstydliwego od posiadłości rycerza Świętopełka z rodu Gryfitów, do którego należał Żelichów. Wieś od początku istnienia do 1772 roku należała do parafii śś. Piotra i Pawła Apostołów w Otfinowie.


Na początku XIV wieku wieś została odebrana Gryfitom przez króla Władysława Łokietka, który przed 1333 roku przekazana została w ręce Spytka z Melsztyna herbu Leliwa.
Nie wiadomo w którym roku wieś przeniesiono na prawo niemieckie, ale wiadomo, że od początku XV istniał tu folwark. W końcu XIV wieku (ok. 1385 r.) Melsztyńscy stworzyli żabnieński kompleks dóbr, w którego skład weszła wieś Żelichów. W roku 1441 dobra żabnieńskie (w tym Żelichów) drogą małżeństwa Jadwigi Melsztyńskiej z Andrzejem z Tęczyna herbu Topór, przeszły w ręce Tęczyńskich. Po roku 1470 dobra te znalazły się w ręku Jana Rzeszowskiego herbu Półkozic, a następnie Pawła Olsztyńskiego ze Szczekocin herbu Odrowąż. W roku 1494 nabył te dobra Seweryn Zayfert, a następnie Paweł Szwarc (Czerny) herbu Nowina. W roku 1570 Regina z Czernych Tarnowska, wychodząc ponownie za mąż wniosła te dobra Hieronimowi Bużeńskiemu herbu Poraj. Przed rokiem 1580 Bużeńscy skupili w swoim ręku nie tylko dobra żabnieńskie, ale nabyli także wieś Wola Żelichowska.
Lustracja dóbr woj. sandomierskiego z roku 1579 stwierdziła, że wieś należy do Hieronima Bużeńskiego i było w niej 10 kmieci na 5 łanach, 2 zagrodników z rolami oraz 4 komorników.


Po śmierci Hieronima Bużeńskiego Regina Bużeńska — młoda wdowa po nim (miała 21 lat) w roku 1597 wniosła rozległe dobra w posagu Hieronimowi Dembińskiemu herbu Rawicz. W roku 1658 dobra żelichowskie (m.in. Żelichów i Wolę Żelichowską) nabyła od Jana Dembińskiego rodzina Makowieckich herbu Pomian. Makowieccy byli właścicielami dóbr żelichowskich do1723 roku, kiedy przejęli je Stadniccy, a od po kilku latach — Sołtykowie (herbu własnego), a od nich w 1777 roku odkupiła Wolę Żelichowską — Zofia z Krasińskich Wodzicka — żona Franciszka Wodzickiego herbu Leliwa.


Na początku XIX wieku dobra Żelichowskie były już w rękach Przerembskich i to od nich kupił je gen. Józef Bonawentura Załuski. Załuscy byli właścicielami majątków w Żelichowie i Woli Żelichowskich przez kilka lat i odsprzedali je rodzinie Kotarskich. Na przełomie XIX i XX wieku wieś należała do Stanisława Kotarskiego i składała się z 84 domostw oraz liczyła 470 mieszkańców (w tym: 24 Żydów). W połowie XIX wieku Kotarscy wznieśli w Żelichowie drewnianą kaplicę.